+0374 223-85-48
Андижон шаҳар, Навоий шоҳкўчаси, 71- уй

Янгиликлар

  • 22 Окт 2020
    ОНА ТИЛИМ - ФАХРИМ, FУРУРИМ!
    Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг Андижон академик лицейида 21 октябрь - Ўзбек тилига Давлат тили мақоми берилганлигининг 31 йиллигига бағишланиб, "Она тилим - ғурурим, фахрим!"…
  • 22 Окт 2020
    АНДИЖОНЛИК ВОЛЕЙБОЛЧИ ҚИЗЛАР ЎЗБЕКИСТОН ЧЕМПИОНИ
    Марҳамат туманида жойлашган Эркин Воҳидов номидаги шахмат ва волейбол саройида 2002-2003 йилларда туғилган қизлар ўртасида Ўзбекистон чемпионати ўйинлари якунига етди. Самарқанд, Жиззах, Сирдарё, Хоразм, Фарғона,…
  • 22 Окт 2020
    Ҳамкорлик меморандуми имзоланди
    Давлат хизматлари агентлиги ҳамда Ёшлар ишлари агентлиги вилоят бошқармалари ўртасида ҳамкорлик меморандуми имзоланди. Кейинги йилларда мамлакатимизда ёшлар масаласи давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Президентимиз ташаббуси билан…
Газетамизнинг янги сони сизга манзурми?
  • Ovozlar: (0%)
  • Ovozlar: (0%)
  • Ovozlar: (0%)
Jami ovozlar:
Birinchi ovoz:
Oxirgi ovoz:

22 Нояб 2018

Қўшничилик ҳақлари ва одоблари

Автор
Маколани бахоланг
(0 Овоз)

Ислом дини қўшниларни ўзаро тинч-тотув, осойишта, бир-бирларини иззат-ҳурмат қилган ҳолда яшашларига ундайди.

Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай марҳамат қилади: "Аллоҳга ибодат қилингизлар! Шунингдек, қариндошлар, етимлар, мискинлар, қўшнию бегона қўшни, ёнингиздаги ҳамроҳингиз, йўловчи (мусофир)га ва қўл остингиздаги (қарам)ларга ҳам (яхшилик қилинг)! Албатта, Аллоҳ кибрли ва мақтанчоқ кишиларни севмайди" ("Нисо" сураси, 36-оят).

Ушбу оят тафсирида айтиладики: "Агар қўшни мусулмон ҳамда қариндош бўлса, унинг мусулмон қўшнисида 3 та ҳаққи бордир, яъни ислом ҳаққи, қариндошлик ҳаққи ва қўшничилик ҳаққи. Агар бегона бўлса, 2 та ҳаққи бўлади. Яъни қўшничилик ва ислом ҳақлари. Бордию ғайридин бўлса, битта ҳаққи бўлади, яъни қўшничилик ҳаққи".

Қўшничилик ҳақ-ҳуқуқлари нақадар муҳимлиги хусусида пайғамбаримиз Расулуллоҳ (с.а.в.) шундай деган эканлар: "Жаброил (а.с.) менга қўшничилик тўғрисида шунчалик узоқ уқтирдиларки, мен ҳатто қўшнилар бир-биридан мерос олишни ҳам тайинласалар керак, деган хаёлга бордим".

Муоз ибн Жабал (р.а.)дан ривоят қилинади: "Ҳабибим Расулуллоҳ (с.а.в.) буюрдиларки, қачон уйингда бирор шўрва каби таом пиширсанг, сувини кўпроқ қуй ва қўшнингни оила аъзоларига ҳам бир миқдор улуш бериб, йўқлаб тургин, деганлар".

Демак, юқоридаги ҳадис ва ривоятлардан кўринадики, қўшнилар билан яхши муносабатда бўлиш савобдир.

Расулуллоҳ (с.а.в.)га саҳобалар бир аёл ҳақида: "Бир аёл борки, кечалари бедор бўлиб намоз ўқийди, кундузи рўза тутиб, садақа ва эҳсонлар қилади. Аммо қўшниларига тили билан озор бериб туради", - дебдилар. Шунда Расулуллоҳ (с.а.в.): "Ундай аёл мақтовга сазовор эмас, балки у дўзах аҳлидандир", - дедилар. Азиз юртдошлар, арзимаган сабаблар билан қўни-қўшнилар билан гаплашмасдан юришлик, уларга озор етказишлик кишини дўзах азобига етаклашини унутмайлик.

Қўшнининг ҳаққи тўғрисида ҳадиси шарифларда яна шундай дейилади: "Агар бирор ёрдам сўраса ёрдам бермоқ, қарз сўраса қарз бермоқ, моддий ёрдам кўрсатмоқ, касал бўлганида кўрмоқ, вафот этса дафнда қатнашмоқ, бирор севинчли ҳодиса рўй берса табрикламоқ, бирор мусибат етса таъзия билдирмоқ, ноқулай иморат қуриш ёки сояли дарахтлар экиш ила ҳаққига тажовуз қилмаслик, уйига мева-чева каби нарсалардан келтирганда, қўшниларга ҳам улашмоқ, агар бергиси келмаса, ўз болаларини қўлида мевалар билан қўшни болалар олдига чиқармаслик, қозонни қирганда, капгир овози ёки таом ҳиди билан қўшнига кўз-кўз қилмаслик, ҳатто унинг итини урмаслик лозим".

Шунингдек, ўрталарига гина-адоват тушган қўни-қўшниларни яраштириб қўйишнинг нақадар муҳим ва зарурлиги ҳақида Қуръони каримда шундай дейилади: "... Аллоҳдан қўрқингиз ва ораларингизни тузатингиз! Агар мўмин бўлсангизлар, Аллоҳ ва (Унинг) Расулига итоат этингизлар!" ( "Анфол" сураси, 1-оят).

Ҳасан Басрий (р.а.) айтадиларки: "Ҳуснул живор", яъни, яхши қўшничилик деб фақат қўшнисига зарар етказмасликкина эмас, балки мабодо қўшнилардан зарар ёки озор етса, унга тоқат қилиб, жанжал кўтаравермасликни айтурлар".

Одатда кўпроқ қўни-қўшниларнинг фарзандлари ўртасида можаролар бўлиб туради. Шундай     пайтда болаларининг ўрталарига тушиб, ота-оналар бир-бирлари билан айтишиш ўрнига ҳар бирлари ўз фарзандларига танбеҳ бериб, одобга чақирсалар, айни савоб иш қилган бўладилар.

Аллоҳ таоло юртимизни тинч қилсин, қўни-қўшнилар билан самимий алоқаларимиз бардавом бўлишлигини барчамизга насиб этсин.

 

Абдуҳалим ҲАМРОҚУЛОВ,

 

Андижон шаҳридаги "Ат-Термизий" жоме масжиди имоми.

Прочитано 791 раз